Openbare toiletten in Laos: Wat kun je verwachten langs de weg?
Stel je voor: je hebt net een prachtige trekking achter de rug in de omgeving van Luang Prabang, je busje dendert over de hobbelige weg naar Vientiane en dan gebeurt het: je hebt dringend een toilet nodig. Je kijkt uit het raam en ziet een simpel gebouwtje langs de kant van de weg. Welkom in de wereld van de Laotiaanse openbare toiletten.
Het is een onderwerp waar backpackers en rondreizigers vaak over praten, maar wat eigenlijk best meevalt als je weet wat je kunt verwachten.
In Laos is een openbaar toilet niet altijd wat je in Europa gewend bent, maar met de juiste mindset en een paar handige tips kom je er wel.
Wat is een openbaar toilet in Laos eigenlijk?
Een openbaar toilet in Laos is een plek waar je onderweg even snel je behoefte kunt doen.
Het is lang niet altijd een luxe kamertje met een deur op slot. Vaak gaat het om een simpel hokje of een gat in de grond, soms zonder stromend water. Je vindt ze langs de grotere wegen, bij busstations, in dorpen en soms op toeristische plekken zoals bij de Kuang Si waterval. Ze zijn er om te gebruiken, niet om lang in te blijven.
Veel toiletten in Laos zijn zogenaamde squattoiletten. Dat betekent dat je hurkt boven een gat in de vloer.
In de steden zoals Vientiane of Luang Prabang kom je ook wel eens westers toiletten tegen, maar langs de weg is de squattoilet de norm.
Het is handig om hier mentaal op voorbereid te zijn, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Waarom is dit belangrijk om te weten? Omdat je onderweg in Laos vaak lange afstanden aflegt.
De wegen zijn niet altijd glad en de stops zijn schaars. Als je weet wat je kunt verwachten, voorkom je ongemakkelijke situaties en kun je relaxed blijven. Bovendien helpt het om hygiënisch te blijven, wat in een warm land als Laos best een uitdaging kan zijn.
Hoe werkt zo’n toilet langs de weg?
Stel je voor: je stapt uit de bus of van je scooter en loopt naar een simpel gebouwtje. Binnen is het vaak donker en een beetje muf.
Je ziet een gat in de grond, soms met een paar tegels eromheen. Er is geen bril, geen toiletpapier en geen spoelknop. In plaats daarvan staat er een emmer met water en een plastic schepje.
Dat water gebruik je om na afloop jezelf schoon te spoelen en de boel door te trekken.
Het proces is simpel maar wennen. Je hurkt boven het gat, probeert je evenwicht te vinden en doet wat je moet doen. Daarna pak je de emmer, schep je water en spoel je alles weg.
In veel gevallen moet je zelf een emmer water vullen bij een kraan buiten of een ton met water. Soms is er een klein wasbakje, maar verwacht geen warm water of zeep.
Neem dus altijd je eigen handgel mee. Een ding dat je vaak ziet langs de weg in Laos is dat toiletten soms open zijn aan de bovenkant of dat de deur niet helemaal sluit.
Privacy is beperkt, dus het is handig om snel te werken en je niet te laten afleiden. In drukke gebieden bij busstations in Vientiane of Luang Prabang zijn toiletten soms wat beter onderhouden, maar in afgelegen dorpen langs de Mekong kun je tegen een simpeler versie aanlopen. Prijzen variëren enorm. In een dorp langs de weg betaal je vaak niks of een symboliche 1.000 tot 2.000 Kip (minder dan €0,10). Bij een toeristische stop zoals de Kuang Si waterval of een groter busstation in Luang Prabang betaal je 3.000 tot 5.000 Kip (ongeveer €0,15 tot €0,25).
Soms is het gratis bij een restaurant of winkel als je iets koopt. Backpackers weten dat je soms gewoon moet gokken: loop binnen, kijk of er iemand zit met een bakje, en leg er geld in als het kan.
Varianten en modellen: van basic tot iets comfortabeler
Er zijn verschillende soorten openbare toiletten in Laos, afhankelijk van waar je bent. Let wel op bij de rookruimtes, want er geldt een strikt rookverbod en vaping in Laos op veel plekken.
Langs de hoofdwegen tussen Vientiane en Luang Prabang vind je vaak betonnen hokjes met een squattoilet. Deze zijn basic maar functioneel. In de rijstvelden of tijdens een trekking in het noorden kom je soms toiletten tegen die uit hout zijn gebouwd, met een gat boven een put.
Die zijn nog eenvoudiger, maar doen hun werk. In steden zoals Vientiane of Luang Prabang zijn er meer westers getinte toiletten.
Bij winkelcentra of moderne cafés vind je toiletten met een bril, toiletpapier en zelfs een spoelknop. Deze zijn schoner en comfortabeler, maar niet overal gratis. Bij een hip cafe in Luang Prabang betaal je soms 5.000 Kip (€0,25) voor toegang, maar krijg je er wel een schone ruimte en zeep bij. Een specifieke variant is de mobiele toilet bij festivals of markten.
Tijdens het Lao New Year of in Vientiane tijdens een markt zie je soms tijdelijke toiletten van plastic. Deze zijn schoon maar druk.
Prijzen liggen hier rond de 2.000 tot 3.000 Kip. Voor backpackers is dit een prima optie als je in de stad bent. Er is ook de versie langs de Mekong, waar je soms openbare toiletten vindt bij rivierdorpen.
Deze zijn vaak buiten, met uitzicht op de rivier, maar wel basic.
Geen stromend water, alleen een emmer. Prijzen zijn hier meestal gratis of een kleine donatie. Handig als je onderweg bent met een boot of scooter.
Om een idee te geven: een typisch toilet langs de weg in Laos kost tussen 0 en 5.000 Kip (€0 tot €0,25). In luxe resorts of hotels betaal je meer, tot 10.000 Kip (€0,50), maar die zijn niet voor onderweg. Kies wat bij je budget past: voor backpackers is de basic optie vaak genoeg.
Praktische tips voor onderweg
Neem altijd je eigen toiletpapier mee. In veel toiletten langs de weg in Laos is geen papier aanwezig, of is het op. Een klein pakje van 100 vellen kost ongeveer 10.000 Kip (€0,50) in een winkel in Luang Prabang.
Stop het in je dagrugzak en je bent altijd voorbereid. Gebruik handgel of desinfecterende spray.
Water is er wel, maar zeep is zeldzaam. Koop een flesje van 50 ml voor 5.000 Kip (€0,25) bij een apotheek in Vientiane.
Zo blijf je fris, zelfs na een stop langs een stoffige weg. Plan je stops slim. Of je nu kiest voor de nieuwe snelweg naar Vang Vieng of de oude route, bij de grote busstations zijn de toiletten vaak beter.
Stop bij een tankstation of een restaurant langs de weg – die hebben vaak gratis toiletten als je iets koopt, zoals een fles water voor 5.000 Kip (€0,25).
Vermijd kleine dorpjes zonder winkels, tenzij je echt moet. Wees respectvol. In Laos is het gebruikelijk om rustig en snel te zijn. Vergeet ook je zonnebril tegen het stof niet als je weer op pad gaat. Spoel altijd door met de emmer, laat geen rommel achter en leg geld in het bakje als er iemand zit.
Dit helpt om de toiletten voor iedereen leuker te maken. Als je met een groep reist, deel dan de lasten.
Eén iemand kan water halen, een ander kan toiletpapier uitdelen. Zo wordt het een stuk makkelijker, vooral tijdens een rondreis door het Laotiaanse platteland.
Laatste gedachten en een geruststellende noot
Openbare toiletten in Laos zijn wennen, maar ze zijn onderdeel van het avontuur.
Je went sneller dan je denkt, en met een beetje voorbereiding valt het allemaal reuze mee. Backpackers die door Laos reizen, praten er later vaak lachend over – het is een herinnering die je deelt met andere reizigers. Of je nu in Luang Prabang, Vientiane of langs de Mekong bent, er is altijd wel een optie. Blijf relaxed, pak het praktisch aan en geniet van de reis.
Laos is een prachtig land, en een simpel toilet maakt de ervaring alleen maar authentieker. Dus adem in, adem uit, en ga ervoor – je kunt het wel aan.