Tham Khoun Xe: De grootste riviergrot ter wereld verkennen in Laos
Stel je voor: je peddelt langzaam een donkere grot in. Het enige geluid is het zachte plonzen van je peddel en de echo van vleermuizen die boven je hoofd wakker worden.
Voor je gaat een immense poort open, zo groot dat je je een muis voelt.
Dit is Tham Khoun Xe, de grootste riviergrot ter wereld. Vergeet de drukke straten van Vientiane of de tempels van Luang Prabang voor even. Dit is het ruige, onontdekte Laos.
Een avontuur dat je backpack-reis naar een heel nieuw niveau tilt. Het is niet zomaar een grot; het is een 7 kilometer lange ondergrondse snelweg voor een complete rivier. Pak je hoofdlamp erbij, we gaan op ontdekkingstocht.
Tham Khoun Xe: De grootste riviergrot ter wereld verkennen in Laos
Tham Khoun Xe, of de Xe Bang Fai River Cave zoals je hem ook op kaarten vindt, is een echte game-changer voor elke avonturier. We hebben het hier over een grot zo groot dat je er met gemak een flatgebouw in zou kunnen bouwen.
De gangen zijn tot 200 meter breed en 120 meter hoog. Ter vergelijking: dat is bijna de lengte van een Olympisch zwembad breed en zo hoog als een flatscreen van 40 verdiepingen. De Xe Bang Fai rivier heeft deze kolos uitgesleten uit het kalksteen.
Het is een magisch stukje natuur dat tientallen jaren gesloten was voor buitenlanders.
Sinds de heropening in 2005-2006 is het een must-do voor wie het echte, ongerepte Laos wil zien. Dit is geen toeristische attractie met een parkeerplaats en een souvenirwinkel. Dit is pure, ongetemde natuur. Waar vind je dit wonder?
Locatie en omvang van Tham Khoun Xe
Tham Khoun Xe ligt in de Khammuan provincie, in centraal-Laos. Vanuit het backpackers-hart Luang Prabang is het een flinke rit, maar elke kilometer waard.
De rivier, de Xe Bang Fai, ontspringt ergens hoog in de Annam Trung Sun Mountains, pal op de grens met Vietnam. Vanaf daar stroomt hij naar de Mekong. De grot is dus een onderdeel van een gigantisch watersysteem.
De ingang zelf is al een bezienswaardigheid: een enorme boog van 60 meter hoog, gelegen aan de voet van een kalkstenen amfitheater van meer dan 150 meter hoog.
Binnenin wachten stalagmieten die meer dan 20 meter de lucht in prikken en grotparels van 32 centimeter doorsnee. Je vaart letterlijk door een ondergrondse kathedraal. Deze grot heeft een rijke geschiedenis.
Geschiedenis en exploratie
De lokale bevolking kent hem natuurlijk al eeuwenlang. Zij vissen al generaties lang bij de uitgang, waar de rivier weer het daglicht ziet.
Voor de westerse wereld was het lange tijd een mysterie. De allereerste Europeaan die de grot zag was Paul Macey, die er in 1904-1905 met een team doorheen voer.
Je kunt je voorstellen hoe hij zich moet hebben gevoeld, zonder moderne kajak of GPS. Het gebied was daarna decennia lang gesloten voor buitenlanders, waardoor de natuur zich ongestoord heeft kunnen ontwikkelen. Toen de grot in 2005-2006 weer werd geopend voor avontuurlijke kajakkers, was het alsof een tijdscapsule werd geopend.
Je peddelt dus door water dat sinds mensenheugenis niet door toeristen is bevaren.
Praktische bezoekinformatie
Oké, je wilt erheen. Hoe werkt dat in godsnaam? Je kunt Tham Khoun Xe niet zomaar even zelfstandig pakken. De makkelijkste en veiligste manier is via een georganiseerde kajaktour.
Je vaart namelijk 7 kilometer door het donker. Zelfs met een goede hoofdlamp is dat een uitdaging.
Een lokale gids regelt de kajak, de veiligheid en weet de gevaarlijke stromingen te vermijden. Boeken kun je vaak ter plekke regelen in de dorpen in de Khammuan provincie, of via een touroperator in Vientiane. Verwacht geen duidelijke bordjes of websites met een 'boek nu' knop.
Dit is echt back-to-basics backpacken. De kosten liggen meestal rond de €40-€60 per persoon voor een dagtour inclusief gids, kajak en eten.
Andere indrukwekkende grotten in Laos
Een andere optie is de beroemde Konglor Cave, die 7,5 km lang is en waar je ook met een bootje doorheen gaat. Die is makkelijker te bereiken en een goed alternatief als Tham Khoun Xe teveel gedoe is. Laos is het land van de grotten, maar wil je echt kamperen boven de wolken, dan is Phou Khoun een absolute aanrader.
Als je eenmaal de smaak te pakken hebt, zijn er nog genoeg andere om te verkennen. Zo is er de Pak Ou Caves, op een uurtje varen vanaf Luang Prabang.
Dit is een spiritueel hoogtepunt met meer dan 4.000 Boeddhabeelden die door pelgrims zijn achtergelaten. Een totaal andere vibe, maar zeker de moeite waard.
Ben je meer into de geschiedenis van de 'Secret War'? Ga dan naar Vieng Xai. Hier vind je een compleet grottenstelsel dat diende als schuilplaats voor de Pathet Lao tijdens de oorlog.
Het voelt alsof je een verborgen stad binnenstapt. En voor wie na de mystieke Tham En Grot nog meer wil duiken: de Tham Sakkarin Savannakuha is een 100 meter diepe kalksteengrot vlakbij Wat Long Khun.
Reisorganisaties en tours
Neem in ieder geval altijd een zaklamp mee; de meeste grotten zijn pikkedonker! Als je zeker wilt weten dat alles geregeld is, kun je het beste boeken via een gespecialiseerde reisorganisatie die de regio kent. Zoek naar lokale operators in Vientiane of Savannakhet die tours naar Khammuan aanbieden. Een organisatie als Reisgraag.nl (met een klantbeoordeling van 9,8 uit 543 reviews) geeft aan dat er veel vraag is naar betrouwbare, lokale gidsen, ook voor wie diepe trekkingen naar afgelegen dorpen wil maken.
De tours naar Tham Khoun Xe zijn vaak kleinschalig, met maximaal 4-6 personen. Zo blijft de ervaring intiem en duurzaam.
Vraag specifiek naar een tour die inclusief kajakken is, want dat is de enige manier om de grot echt te beleven. En een laatste tip: respecteer de lokale cultuur. Veel grotten worden gezien als de woonplaats van kwade geesten.
Je gids zal je vertellen waar je wel en niet moet klappen of schreeuwen.
Luisteren en genieten, dat is het motto.